วิจัยเรื่อง กลไกการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของกลุ่มคนไร้สัญชาติ บ้านแก่งทรายมูล อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่
วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อสำรวจสภาพการเข้าถึงสิทธิ์ขั้นพื้นฐานของกลุ่มคนไร้สัญชาติบ้านแก่งทรายมูล อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่
2. เพื่อพัฒนารูปแบบการเข้าถึงสิทธิ์ของกลุ่มคนไร้สัญชาติบ้านแก่งทรายมูล อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่
3. เพื่อสร้างและประเมินกลไกการเข้าถึงสิทธิ์ของกลุ่มคนไร้สัญชาติบ้านแก่งทรายมูล อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่
เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการศึกษาเอกสาร และวิจัยเชิงปฏิบัติการ โดยสำรวจบริบทชุมชน สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก และจัดเวทีสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้แบบอุปนัยใช้วิธีตีความจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า
1. กลุ่มคนไร้สัญชาติบ้านแก่งทรายมูล ประสบปัญหาในการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน อาทิ สิทธิในการศึกษา การรักษาพยาบาล การเดินทาง และการประกอบอาชีพ โดยเฉพาะกลุ่มที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน หรือมีเลขที่ขึ้นต้นด้วย 6 และ 7 ซึ่งอยู่ในสถานะที่กฎหมายยังจำกัดสิทธิ์ อีกทั้งยังมีอุปสรรคด้านภาษา ความเข้าใจระบบราชการ และการขาดข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับสิทธิของตนเอง ส่งผลให้ไม่สามารถใช้สิทธิได้อย่างเต็มที่
2. การพัฒนารูปแบบการเข้าถึงสิทธิของกลุ่มคนไร้สัญชาติ เน้นการส่งเสริมบทบาทของชุมชน สนับสนุนการเรียนรู้ผ่านการอบรมโดยใช้ภาษาท้องถิ่น และการจัดทำคู่มือความรู้สองภาษา โดยกระบวนการการมีส่วนร่วมของผู้นำชุมชน ส่งผลให้ประชาชนในชุมชนมีความเข้าใจสิทธิของตนมากยิ่งขึ้น และสามารถติดต่อสื่อสารกับหน่วยงานภาครัฐได้อย่างมั่นใจ
3. การสร้างกลไกที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการเข้าถึงสิทธิของกลุ่มคนไร้สัญชาติ อาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในชุมชน โดยเฉพาะผู้นำท้องถิ่นและเครือข่ายภาคประชาสังคม กลไกที่ได้รับการพัฒนา ได้แก่ การให้ความรู้เรื่องสิทธิขั้นพื้นฐาน การสนับสนุนกระบวนการพิสูจน์สถานะบุคคล และการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเพื่อสะท้อนปัญหาอย่างต่อเนื่อง กลไกดังกล่าวช่วยส่งเสริมความรู้ความเข้าใจด้านสิทธิ ลดความกลัวในการติดต่อกับหน่วยงานรัฐ และเสริมสร้างความไว้วางใจระหว่างชุมชนกับภาครัฐ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการเข้าถึงสิทธิอย่างยั่งยืน
องค์ความรู้และขั้นตอนกระบวนการ
